ละอง หรือ ละมั่ง

ละอง หรือ ละมั่ง (Eld's Deer) เป็นสัตว์จำพวกกวางที่มีความสวยงามและมีประวัติความเป็นมาที่สะท้อนถึงวิกฤตการณ์และการกอบกู้คืนสู่ธรรมชาติของไทย ดังนี้:
- ทำไมถึงมี 2 ชื่อ? (ความแตกต่างที่เข้าใจง่าย)
คนไทยเรียกชื่อสัตว์ชนิดนี้แยกตามเพศและวัย:
* ละอง: ใช้เรียก ตัวผู้ ที่โตเต็มวัย (มาจากลักษณะเขาที่สวยงาม)
* ละมั่ง: ใช้เรียก ตัวเมีย หรือตัวผู้ที่ยังโตไม่เต็มวัย
- สายพันธุ์ที่พบในประเทศไทย
เดิมทีในป่าธรรมชาติของไทยมี 2 สายพันธุ์หลัก:
* ละมั่งพันธุ์พม่า: มีสีขนเข้มกว่า พบทางภาคเหนือและภาคตะวันตก
* ละมั่งพันธุ์ไทย (พันธุ์สยาม): มีสีขนค่อนข้างแดงและสวยงามกว่า พบมากในภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
- ลักษณะเด่น (เอกลักษณ์ประจำตัว)
* เขาพิเศษ: เขาของตัวผู้จะมีกิ่งที่ยื่นออกมาทางด้านหน้าทำมุมโค้งต่อเนื่องไปทางด้านหลัง ไม่หักมุมเหมือนกวางชนิดอื่น
* ลายจุดสีขาว: ตัวที่ยังเด็กจะมีจุดขาวตามตัว เมื่อโตขึ้นจุดจะจางลงในตัวเมียและหายไปในตัวผู้
- สถานะปัจจุบัน
* สัตว์ป่าสงวน: ถูกบรรจุอยู่ในบัญชี สัตว์ป่าสงวน ของไทย
* การสูญพันธุ์และการฟื้นฟู: เคยถูกจัดว่า สูญพันธุ์ไปจากธรรมชาติของไทย เมื่อหลายสิบปีก่อน แต่โชคดีที่มีประชากรเหลืออยู่ในสวนสัตว์และสถานีเพาะเลี้ยง
* ความสำเร็จในการปล่อยคืนป่า: นักวิชาการไทยประสบความสำเร็จในการปล่อยละอง-ละมั่งคืนสู่ป่าธรรมชาติหลายแห่ง เช่น เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง และ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระ รวมถึง* ความสำเร็จในการใช้เทคโนโลยี "หลอดแก้ว" (IVF) เพื่อขยายพันธุ์อย่าง เจ้าอั่งเปา ลูกละมั่งหลอดแก้วตัวแรกของโลก