วาฬบรูด้า (Bryde's Whale) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ที่อาศัยอยู่ในทะเล และได้รับการประกาศให้เป็น สัตว์ป่าสงวนลำดับที่ 16 ของประเทศไทยเมื่อปี พ.ศ. 2562 โดยมีประวัติความเป็นมาและลักษณะที่น่าสนใจ
- ที่มาของชื่อ "บรูด้า"
ชื่อ "บรูด้า" ตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่ โยฮัน บรูด้า กงสุลชาวนอร์เวย์ประจำประเทศแอฟริกาใต้ ผู้ซึ่งสร้างสถานีล่าวาฬแห่งแรกในแอฟริกาใต้ในช่วงปี พ.ศ. 2451 และเป็นผู้ช่วยสนับสนุนการศึกษาทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับวาฬชนิดนี้เป็นกลุ่มแรกๆ
- วาฬประจำถิ่นของไทย (Resident Species)
ต่างจากวาฬชนิดอื่นที่มักอพยพไปตามฤดูกาล วาฬบรูด้าในอ่าวไทยถูกจัดว่าเป็น "วาฬประจำถิ่น" หมายความว่าพวกมันอาศัย ขยายพันธุ์ และหากินอยู่ในเขตน่านน้ำไทยตลอดทั้งปี ไม่ได้อพยพไปไหนไกล
- ลักษณะเด่น
* สันบนหัว: วาฬบรูด้ามีลักษณะพิเศษที่เป็นเอกลักษณ์คือ "มีสัน 3 สัน" บนส่วนหัว (วาฬชนิดอื่นที่คล้ายกันจะมีสันเดียว)
* ซี่กรองอาหาร: วาฬบรูด้าไม่มีฟัน แต่มี "ซี่กรอง" (Baleen plates) ลักษณะคล้ายแปรงสีฟันขนาดใหญ่ในปาก ใช้สำหรับกรองกินปลาตัวเล็กๆ เช่น ปลากะตัก หรือปลาทู
* ขนาด: ตัวเต็มวัยมีความยาวได้ถึง 14-15 เมตร และมีน้ำหนักได้มากถึง 12-20 ตัน
- สถานะปัจจุบัน
* สัตว์ป่าสงวน: ถูกประกาศเป็นสัตว์ป่าสงวนเพื่อยกระดับความเข้มงวดในการคุ้มครอง และป้องกันการรบกวนจากกิจกรรมของมนุษย์* การจำแนกอัตลักษณ์: นักวิจัยไทยสามารถจำแนกวาฬบรูด้าในอ่าวไทยได้เป็นรายตัว โดยดูจาก "ตำหนิที่ครีบหลัง" และรอยแผลตามตัว ปัจจุบันมีการตั้งชื่อนกแต่ละตัวเพื่อให้ง่ายต่อการติดตาม เช่น แม่พาขวัญ, เจ้าเจ้าซัน, และเจ้าสำลี
วาฬบรูด้า
Balaenoptera edeni
✻ ✻ ✻
📜 ความเป็นมา 📜
📍 ถิ่นที่อยู่
วาฬบรูด้าเป็นวาฬเขตร้อนที่พบได้ทั่วโลกในน้ำอุ่น (สูงกว่า 16°C) โดยเฉพาะในอ่าวไทยตอนบน (เพชรบุรี-ชลบุรี) ซึ่งเป็นแหล่งอาหารอุดมสมบูรณ์จากแม่น้ำหลายสายไหลลง และยังพบในอันดามันด้วย โดยมีทั้งกลุ่มประจำถิ่นและกลุ่มอพยพตามฤดู
🌿 อาหาร
อาหารหลักของ วาฬบรูด้า (Bryde's whale) ประกอบด้วยสัตว์ทะเลขนาดเล็กที่รวมตัวกันเป็นฝูง ได้แก่:
- ปลาขนาดเล็ก: เช่น ปลากระตัก (Anchovies), ปลาทู, ปลาแมคเคอเรล และปลาหลังเขียว
- สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง: เช่น ตัวเคย (Krill), กุ้งขนาดเล็ก และหมึก
- ปลาขนาดเล็ก: เช่น ปลากระตัก (Anchovies), ปลาทู, ปลาแมคเคอเรล และปลาหลังเขียว
- สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง: เช่น ตัวเคย (Krill), กุ้งขนาดเล็ก และหมึก
ปัจจัยคุกคาม
- การชนกับเรือ (Vessel Strikes): เป็นสาเหตุการตายที่สำคัญ โดยเฉพาะวาฬอายุน้อย บาดแผลจากการโดนใบพัดเรือฟันทำให้เสียเลือดมากและช็อกตาย.
- การพันกับเครื่องมือประมง (Entanglement): อวน, สายเบ็ด, หรือเชือกที่ทิ้งในทะเลสามารถพันตัววาฬ ทำให้บาดเจ็บ, ทุพโภชนาการ, ติดเชื้อ, และเสียชีวิต.
- พลาสติก: วาฬอาจกินพลาสติกเข้าไป หรือได้รับสารเคมีอันตรายจากพลาสติกที่สะสมในตัว.
- สารเคมี: สารพิษจากน้ำมันรั่วไหลและสารเคมีต่างๆ ส่งผลเสียต่อสุขภาพ.
- มลพิษทางเสียง (Noise Pollution): เสียงจากโซนาร์ การขุดเจาะ และการเดินเรือรบกวนการนำทางและการสื่อสารของวาฬ.
- ความผันผวนของแหล่งอาหาร: การเปลี่ยนแปลงในระบบนิเวศส่งผลต่อปริมาณเหยื่อ (ปลาเล็ก, แพลงก์ตอน).
- ขนาดประชากร: ประชากรบางกลุ่มมีขนาดเล็ก ทำให้เสี่ยงต่อความหลากหลายทางพันธุกรรมต่ำ.
- การพันกับเครื่องมือประมง (Entanglement): อวน, สายเบ็ด, หรือเชือกที่ทิ้งในทะเลสามารถพันตัววาฬ ทำให้บาดเจ็บ, ทุพโภชนาการ, ติดเชื้อ, และเสียชีวิต.
- พลาสติก: วาฬอาจกินพลาสติกเข้าไป หรือได้รับสารเคมีอันตรายจากพลาสติกที่สะสมในตัว.
- สารเคมี: สารพิษจากน้ำมันรั่วไหลและสารเคมีต่างๆ ส่งผลเสียต่อสุขภาพ.
- มลพิษทางเสียง (Noise Pollution): เสียงจากโซนาร์ การขุดเจาะ และการเดินเรือรบกวนการนำทางและการสื่อสารของวาฬ.
- ความผันผวนของแหล่งอาหาร: การเปลี่ยนแปลงในระบบนิเวศส่งผลต่อปริมาณเหยื่อ (ปลาเล็ก, แพลงก์ตอน).
- ขนาดประชากร: ประชากรบางกลุ่มมีขนาดเล็ก ทำให้เสี่ยงต่อความหลากหลายทางพันธุกรรมต่ำ.
กฎหมายและบทลงโทษ
วาฬบรูด้าเป็น สัตว์ป่าสงวน ตาม {{< พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562}} ของไทย การล่า การครอบครอง การค้า หรือการทำอันตรายวาฬบรูด้า (รวมถึงซาก) ถือว่าผิดกฎหมาย มีบทลงโทษ จำคุก 3-15 ปี และปรับ 300,000 - 1,500,000 บาท และหากเป็นการครอบครองโดยไม่แจ้ง จะมีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 500,000 บาท
คลังภาพวาฬบรูด้า
