นกกระเรียนพันธุ์ไทย เป็นนกบินได้ที่มีความสูงที่สุดในโลก และเป็นสัตว์ป่าสงวนลำดับที่ 10 ของไทย มีประวัติความเป็นมาที่น่าทึ่งมาก เพราะเคย "สูญพันธุ์ไปจากป่าไทย" แล้ว แต่สามารถฟื้นฟูกลับมาได้ด้วยความร่วมมือของมนุษย์
- ลักษณะเด่น
* ตัวสูงใหญ่: เมื่อยืนจะสูงถึง 150-180 เซนติเมตร (เกือบเท่าความสูงมนุษย์)
* สีสัน: ลำตัวสีเทาจาง แต่มีลักษณะเด่นคือ "หัวและคอตอนบนเป็นสีแดงสด" ไม่มีขน
* นกผัวเดียวเมียเดียว: มีพฤติกรรมจับคู่เพียงตัวเดียวตลอดชีวิต และมักจะเต้นระบำเกี้ยวพาราสีกันอย่างสวยงาม
* เสียงร้อง: ร้องเสียงดังมากคล้ายเสียงแตร แผดก้องไปไกล
- การสูญพันธุ์จากป่าไทย (อดีต)
* ในอดีต นกกระเรียนพันธุ์ไทยเคยมีอยู่ทั่วไปตามที่ราบลุ่มและพื้นที่ชุ่มน้ำทั่วประเทศ
* อย่างไรก็ตาม เนื่องจากนกชนิดนี้ทำรังวางไข่บนพื้นดินในพื้นที่ชุ่มน้ำ เมื่อพื้นที่เหล่านั้นถูกเปลี่ยนเป็นนาข้าวและชุมชน ประกอบกับการถูกล่า ทำให้นกกระเรียนพันธุ์ไทย หายสาบสูญไปจากธรรมชาติของไทยนานกว่า 50 ปี (ตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2500) จนถูกประกาศให้เป็นสัตว์ป่าสงวน
ประวัติของนกชนิดนี้กลับมามีความหวังอีกครั้งจากความร่วมมือระหว่าง องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย และหน่วยงานต่างๆ:
* การปล่อยคืนป่า: เริ่มปล่อยนกกระเรียนชุดแรกกลับคืนสู่ธรรมชาติเมื่อปี พ.ศ. 2554 ที่ เขตห้ามล่าสัตว์ป่าอ่างเก็บน้ำห้วยจรเข้มาก จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่เหมาะสม
* ความสำเร็จ: นกที่ปล่อยสามารถปรับตัวและ "ออกลูกในธรรมชาติได้เอง" เป็นครั้งแรกในรอบหลายสิบปี
- สถานะปัจจุบัน
* ประชากรในป่า: มีนกกระเรียนพันธุ์ไทยอาศัยอยู่ในธรรมชาติที่จังหวัดบุรีรัมย์มากกว่า 150-200 ตัว และมีการกระจายไปยังพื้นที่ใกล้เคียง
* การอยู่ร่วมกับชุมชน: นกชนิดนี้กลายเป็นสัญลักษณ์ของการทำเกษตรอินทรีย์ เพราะพวกมันจะอาศัยอยู่ในนาข้าวที่ไม่ใช้สารเคมีเท่านั้น ชาวนาในพื้นที่จึงหันมาทำนาอินทรีย์เพื่ออนุรักษ์นก